W czwartek 11 czerwca 2026 r., w Guben odbyła się konferencja ws przyszłości transgranicznego regionu: Lubuskiego i Brandenburgii. Głównym tematem debaty zorganizowanej przez Urząd Wojewody Lubuskiego oraz Euroregion Sprewa-Nysa-Bóbr przy współpracy Europe-Direct Guben oraz E-D Zielona Góra i Urzędu Statystycznego w Zielonej Górze był palący problem demograficzny w regionie.
Uczestnicy, w tym przedstawiciele lubuskich seniorów, nauki, biznesu, samorządu i polityki, dyskutowali o tym, jak przeciwdziałać negatywnym skutkom starzenia się społeczeństwa i odpływowi ludności po obu stronach granicy. Głównymi tematami debaty z udziałem ekspertów i samorządowców były: wyzwania demograficzne w Brandenburgii i województwie Lubuskim.
Moderatorami spotkania byli: dr Kaja Rostkowska oraz Sebastian Schiller. Obecny na konferencji Czesław Fiedorowicz prezes euroregionu „Sprewa-Nysa-Bóbr” zwrócił się do uczestników z życzeniami owocnych obrad. W spotkaniu udział wzięli m.in: Marek Cebula Wojewoda Lubuski, który otwierając konferencję stwierdził, że nasze województwo kurczy się w tempie 5 tysięcy mieszkańców rocznie. Jeśli ten trend się utrzyma, w ciągu dekady z mapy regionu zniknie równowartość całego jednego powiatu. „Nawet gdybyśmy skutecznie przyciągali nowych mieszkańców z zewnątrz, nie bylibyśmy w stanie zrekompensować skali ubytku ludności. Musimy dostosować usługi publiczne i funkcjonowanie samorządów do nowej rzeczywistości. Nie da się już zatrzymać procesu wyludniania województwa lubuskiego.” Debata o przyszłości regionu obejmowała m.in wykłady inauguracyjne nt.: Depopulacja i starzenie się społeczeństwa europejskiego oraz jego skala i prognozy na 2050 r. oraz debatę: Jak przygotować region na depopulację i starzenie się społeczeństwa oraz jak przeciwdziałać tym zjawiskom.
Członkini Zarządu Województwa Lubuskiego Anna Chinalska mówiła o solidarności transgranicznej: „Współpracujemy ze stroną niemiecką od wielu lat, ponieważ po obu stronach granicy potrzeby są bardzo podobne. Te wspólne wyzwania nas łączą przypominając, że kryzys demograficzny wymusza zmiany. Musimy się do tych zmian przygotować. Oznacza to m.in. rozwijanie rozwiązań opartych na solidarności międzypokoleniowej, większą troskę o bezpieczeństwo seniorów oraz wzmacnianie systemu opieki zdrowotnej. Chodzi o to, aby wszystkim mieszkańcom – po obu stronach granicy – żyło się dobrze”
Prof. dr hab. Mariusz Kwiatkowski – pełnomocnik marszałka województwa lubuskiego ds. potencjału społecznego zwrócił uwagę na to, że same liczby nie oddają pełnej skali wyzwania. „Nie mamy gotowej recepty, ale mamy pomysły. Co ważne, te pomysły trzeba już dziś wdrażać. Nie same liczby są najważniejsze. Bardziej interesują mnie relacje między ludźmi i to, co będzie działo się z osobami najbardziej narażonymi na skutki zmian demograficznych. Myślę przede wszystkim o ludziach zagrożonych samotnością, izolacją społeczną czy utratą samodzielności. Dlatego szukamy rozwiązań, które już teraz pozwolą odpowiedzieć na te wyzwania”.
Robert Wróbel, p.o dyrektora Urzędu Statystycznego w Zielonej Górze przedstawiając zestawienia statystyczne, które są dla województwa alarmujące stwierdził, że na tę chwilę nic nie wskazuje, by te trendy w najbliższym czasie się zmieniły. „W obliczu identycznych problemów stoi niemiecka Brandenburgia, z tą różnicą, że strona niemiecka z kryzysem demograficznym zaczęła mierzyć się kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt lat wcześniej. Ta asymetria czasu daje Lubuszanom ogromną przewagę – mogą uczyć się na cudzych błędach i wdrażać sprawdzone za Odrą rozwiązania”.
Dr Piotr Szukulski profesor z UŁ mówił o starzeniu się mieszkańców lubuskiego i o prognozach do 2060r.Niemcy przy granicy z Polską także zmagają się z odpływem młodych ludzi, starzeniem się społeczeństwa i spadkiem populacji o kilka tysięcy rocznie.
Prof. Stefan Zundel z BTU Cottbus zapoznał z zmianami demograficznymi w Niemczech.
W drugiej części konferencji odbyły się dwa panele: „Zmiany demograficzne i ich wpływ na gospodarkę i rynek pracy” oraz „Zmiany demograficzne i ich wpływ na zdrowie, opiekę i edukację” W trakcie tej debaty o przyszłości regionu podkreślono potrzebę transgranicznej solidarności, codziennej współpracy oraz wdrażania rozwiązań chroniących wysoką jakość życia mieszkańców naszego pogranicza.
Uczestnikami panelu dyskusyjnego byli m.in: Grażyna Jelska, dyrektor Wydziału Polityki Społecznej Lubuskiego Urzędu Wojewódzkiego,Paweł Lichtański, Burmistrz Gminy Iłowa, Bartłomiej Kucharyk, prezes Zrzeszenia Gmin Województwa Lubuskiego, dr n. med. Bartosz Kudliński, prorektor ds. Collegium Medicum Uniwersytetu Zielonogórskiego, Andrzej Lambryczak, członek Lubuskiej Rady Seniorów, Prof. dr mult. Eckhard Nagel, członek Założyciel Zarządu Łużyckiego Uniwersytetu Medycznego im. Carla Thiema, Michael Koch, dyrektor Wydziału Edukacji Powiatu Spree-Neiße, Fred Mahro, burmistrz Miasta Guben, Norman Asmus, pełnomocnik Brandenburgii ds. Seniorów.
W trakcie owocnej wymiany doświadczeń i zdań oraz pytań z sali do panelistów uczestnicy konferencji dowiedzieli się m.in.: od Dyrektor Jelskiej – jak pogodzić rosnące potrzeby seniorów z ograniczonymi zasobami kadrowymi w pomocy społecznej. Czy przyszłość polityki senioralnej powinna opierać się na instytucjach czy na lokalnej społeczności. Bartłomiej Kucharyk odpowiedział, czy samorządy są przygotowane do funkcjonowania w rzeczywistości, w której liczba mieszkańców nie będzie rosła, lecz malała. Jakie rozwiązania warto przenieść z doświadczeń niemieckich do polskich gmin w zakresie polityki senioralnej i usług lokalnych.
Dr n. med. Bartosz Kudliński wskazał,jak zachęcić młodych lekarzy i pielęgniarki do pozostawania w regionach peryferyjnych zamiast wybierania największych ośrodków akademickich.
Andrzej Lambryczak – członek Lubuskiej Rady Seniorów w swoim panelu odpowiedział na pytanie, czy seniorzy są dziś w wystarczającym stopniu współtwórcami polityk publicznych, czy nadal pozostają głównie ich odbiorcami. Oraz jakie stereotypy dotyczące osób starszych najbardziej utrudniają wykorzystanie ich potencjału społecznego i obywatelskiego.
Prof. dr mult. Eckhard Nagel stwierdził, że możliwe jest stworzenie wspólnego polsko-niemieckiego obszaru usług zdrowotnych, w którym pacjent nie odczuwałby granicy państwowej. Fred Mahro, burmistrz Miasta Guben stwierdził, że Guben i Gubin są naturalnym laboratorium współpracy transgranicznej. A wspólne działania mogą pomóc w przeciwdziałaniu skutkom starzenia się społeczeństwa i odpływowi z regionów. Norman Asmus pełnomocnik Brandenburgii podpowiedział, jak sprawić, by polityka senioralna nie była postrzegana jako koszt, lecz jako inwestycja w rozwój lokalnej społeczności.
Z tej żywotnej debaty w Guben wypłynął jasny wniosek: demograficznego marszu nie da się już zatrzymać, problem ten nie zna granic i w równym stopniu dotyczy nas, jak i naszych niemieckich sąsiadów. Tworzymy dziś jeden, wspólny region pogranicza, który mierzy się z dokładnie tymi samymi wyzwaniami. Właśnie, kiedy granica jest bez szlabanów, a ludzi ubywa, dlatego transgraniczna solidarność, codzienna współpraca i odwaga w testowaniu nowych rozwiązań po obu stronach Odry i Nysy zadecydują o tym, czy uda nam się obronić wysoką jakość życia mieszkańców w naszej wspólnej, lubusko-brandenburskiej przestrzeni.
